Artan nüfus ve tüketim talebi, kaynakların etkili bir şekilde kullanılmasını zorunlu hale getiriyor. Bu duruma ek olarak, sürdürülebilirlik konusunda artan farkındalık, enerji verimliliği çabalarını kaçınılmaz kılıyor. Günümüzde hem şirketler hem de bireysel kullanıcılar, enerji tasarrufunu öncelikli bir amaç olarak benimsemiş durumda. Hem enerji kaynaklarının korunması hem de maliyetlerin azaltılması açısından bu gelişmeler oldukça umut verici görünüyor. Peki bu alanda öne çıkan yenilikler neler? Gelin sırayla inceleyelim…

Akıllı bina sistemleri
Nesnelerin İnterneti (IoT) teknolojilerinin ilerlemesiyle birlikte, akıllı bina sistemleri konusundaki inovasyonlar hız kazandı. Bu sistemler sayesinde bina içindeki elektronik cihazlar birbirleriyle bağlantı kurarak uzaktan yönetilebilir hale geldi. Bu durum da enerji israfını büyük ölçüde engellemeye yardımcı oluyor. Örnek vermek gerekirse, sistem “dışarıda” moduna alındığında cihazlardan elektrik akışı kesilebiliyor veya kullanılmayan elektronik cihazlar otomatik olarak kapanabiliyor.

Cihazların uzaktan yönetilebilmesi kadar kendi kendine ayarlanabilme yetenekleri de enerji verimliliğini artıran etkenler arasında yer alıyor. Bu bağlamda, yapay zekâ destekli akıllı termostatlardan bahsedebiliriz. Akıllı termostatlar, özel modellemeler yardımıyla binaların doluluk oranlarını hesaplayarak ısıtma ve soğutma ihtiyaçlarını belirleyebiliyor; bu nedenle yüksek derecede enerji tasarrufu sağlama potansiyeli taşıyorlar.

Güneş panelli aydınlatmalar
Solar aydınlatma sistemleri, güneş ışığından elde ettikleri enerjiyi bataryalarında depolayarak elektriğe dönüştürebilme yeteneğine sahipler. Ürettikleri elektriği de hava kararınca aydınlatma sağlamak üzere kullanıyorlar. Bu sistemler, yenilenebilir enerji kaynağına dayandıkları için maliyet düşürme ve elektrik tüketimini azaltma konularında son derece etkililer. Bahçe peyzajında, sokak ve yol aydınlatılmasında ya da güvenlik amaçlı ışıklandırmalarda kullanılabilmeleri mümkün.

Sürdürülebilir yalıtım malzemeleri
Geri dönüştürülmüş kâğıttan üretilen selüloz, kullanılmış kot pantolonlardan elde edilen geri dönüştürülmüş pamuk veya koyun yününden elde edilen lif gibi malzemeler, yalıtım sistemlerinde kullanılan yenilikçi ürünler arasında yer alıyor. Ürünler ayrıca, hava sızıntısını minimize ederek termal performansı önemli ölçüde artırabiliyor. Bu da binalardaki ısıtma veya soğutma taleplerini azaltarak enerji verimliliğini en üst seviyeye çıkarma fırsatını beraberinde getiriyor.

Jeotermal ısı pompaları
Mevsimler arası değişen hava sıcaklıklarıyla karşılaştırıldığında, yer altındaki ısı nispeten sabit kalıyor. Bu durum, ısıtma ve soğutma ihtiyaçlarının karşılanmasında, toprak yüzeyini son derece kullanışlı bir kaynak haline getiriyor. Jeotermal ısı pompaları, borular aracılığıyla yer altına gönderilen suyun enerjisini kullanarak binaların ısıtma ve soğutma sistemlerini destekleyebilirler. Ek olarak, geleneksel hava pompalarına göre önemli ölçüde verimlilik sağlama kapasitesine sahipler. Enerji maliyetlerinin sürekli artış gösterdiği günümüzde, jeotermal ısı pompalarının giderek daha değerli hale gelmesi kaçınılmaz.

“Mevsimler arası değişen hava sıcaklıklarıyla karşılaştırıldığında, yer altındaki ısı nispeten sabit kalıyor. Bu durum, ısıtma ve soğutma ihtiyaçlarının karşılanmasında, toprak yüzeyini son derece kullanışlı bir kaynak haline getiriyor.”

Yapay zekâ destekli enerji yönetim sistemleri
Enerji yönetim sistemleri, endüstriyel cihazların enerji tüketimini izleyerek işletmelerin enerji kullanımlarını optimize etmelerine yardımcı oluyor. Özellikle de yapay zekâ destekli enerji yönetim platformları son dönemde giderek öne çıkıyor. Gerçek zamanlı veri analizi sunan bu platformlar, enerji üretimi ve talebi için yüksek doğrulukta tahminler yapma yeteneğine sahipler. Rüzgâr hızı ve hava durumu verilerini analiz ederek yenilenebilir enerji kaynaklarının en çok verim sağlayacağı zaman aralıklarını öngörebilme kabiliyeti de taşıyorlar.

SOCAR Türkiye olarak biz de sektördeki öncü konumumuzla enerji dönüşümünü hızlandırmaya yönelik önemli adımlar atıyoruz. BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA) Sanayi, İnovasyon ve Altyapı (9. Amaç) ile Sorumlu Üretim ve Tüketim (12. Amaç) hedefleri doğrultusunda ilerleyerek enerji verimliliği sağlayan inovasyonlara liderlik ediyoruz. Bu çerçevede hayata geçirdiğimiz projelerden bazıları şöyle:

Circular TwAIn, SOCAR Türkiye Ar-Ge birimimizin öncülüğünde, Avrupa Birliği tarafından fonlanan ilk dijital uygulamalar odaklı projemiz. Proje doğrultusunda, yapay zekâ kullanımıyla kimyasal üretim tesislerinde yüksek düzeyde enerji tasarrufu sağlayacak dijital bir araç geliştiriyoruz. Petkim Etilen Oksit/Etilen Glikol Fabrikası'nda çalışmaları devam eden proje ile üretim süreçlerindeki karbon ayak izini azaltmayı hedeflerken enerji verimliliğinde de en üst seviyeye ulaşmayı amaçlıyoruz.

CARMOF ise SOCAR Türkiye Ar-Ge bünyesinde gerçekleşen ve Avrupa Komisyonu UFUK 2020 Hibe Programı tarafından finanse edilen diğer bir projemiz. Baca gazlarından atmosfere salınan karbondioksit miktarının yenilikçi malzemeler ve yöntemler kullanılarak enerji ve maliyet açısından verimli bir şekilde yakalanmasının hedeflendiği bu projeyi, Eylül 2022 tarihinde başarıyla tamamlamış bulunuyoruz.

Özetle endüstride enerji verimliliğini artırma konusunda inovatif teknolojiler hayati bir rol oynuyor. Bu bağlamda, özellikle yapay zekâ gibi gelişen alanlarla birlikte yalıtım ve iklimlendirme sistemlerine yönelik Ar-Ge ve inovasyon faaliyetleri hızla artıyor. Enerji arz güvenliği ve sürdürülebilir bir gelecek perspektifi doğrultusunda daha fazla inovasyon ihtiyacı olduğunun farkına varılması gerekiyor. SOCAR Türkiye olarak, bu alandaki gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Değer sağlayan öncü projelerde yer almayı ve gerekli inovasyonları tedarik zincirimizle bütünleştirmeyi sürdüreceğiz.