Endüstriyel tasarım, günümüzün en önemli disiplinlerinden biri. Kullandığımız akıllı telefonlardan sürdüğümüz otomobillere, tercih ettiğimiz ergonomik sandalyelerden içtiğimiz içeceğin şişesine kadar her şey, imal edilmeden önce endüstriyel tasarım sürecinden geçiyor. Dolayısıyla kullandığımız ürünlerin işlevsel olması da endüstriyel tasarım aşamalarına bağlı.

Peki endüstriyel tasarım nedir? Ne işe yarar? Endüstriyel tasarımın aşamaları nelerdir? Şimdi bu konuyu biraz daha açalım.

Endüstriyel tasarım nedir?

Endüstriyel tasarım, seri üretim yapmak amacıyla tüketici ihtiyaçlarına yönelik yeni ve güncel ürünler tasarlama sürecidir. Estetik, yaratıcılık, teknik avantaj, işlevsellik, ergonomi, malzeme bilgisi, pazarlanabilirlik gibi bir dizi kriterin değerlendirilmesini kapsar. Bu kriterler bir anlamda tasarlanan ürünlerin kaderini belirler desek yanlış olmaz. Örneğin ürünlerin kullanışlı olması, estetik olarak daha iyi görünmeleri veya pazarlanabilir olmaları endüstriyel tasarım sürecindeki uygulamalarla belirlenir. Bu süreçte sanat, mühendislik ve bilim gibi farklı disiplinlerin çalışmalarına da ihtiyaç duyulur.

Endüstriyel tasarım ne işe yarar?

Endüstriyel tasarım; insanların yaşam kalitesini iyileştirmeye, işletmelerin rekabet gücünü artırmaya ve çevreyi korumaya yardımcı olur. Aynı zamanda endüstriyel tasarım ürünlerinin ergonomik, güvenli ve dayanıklı olması, kullanıcı deneyimini iyileştirmesi de gerekir.

“Endüstriyel tasarım; insanların yaşam kalitesini iyileştirmeye, işletmelerin rekabet gücünü artırmaya ve çevreyi korumaya yardımcı olur.”

Mesela yüksek enerji verimliliği sağlayacak şekilde tasarlanan bir ürün, daha az enerji tüketimi ve daha düşük maliyet yaratır. Hafif ve dayanıklı malzemeler ile tasarlanan bir başka ürün, çok daha kolay taşınabilir ve uzun ömürlü olur. Endüstriyel tasarım aşamasında bir ürüne kullanıcı ihtiyaçlarına cevap veren yepyeni bir fonksiyon eklenmiş olsun. Benzersiz olan tasarımı sayesinde, ürünün çok daha kolay pazarlanabilir olması muhtemel. Endüstriyel tasarım her hâlükârda kullanım deneyimini zenginleştirir. Hem işe yarar hem de estetik anlamda bir değer içerir.

Endüstriyel tasarımın temel ilkeleri nelerdir?

Endüstriyel tasarımın temel ilkeleri; tasarımcının yaratım sürecini yönlendiren ve ortaya çıkan tasarımın kalitesini de belirleyen kavramlardır. Bu ilkeleri şöyle sıralayabiliriz:

• Kullanıcıların ihtiyaçlarının karşılanması:
  Endüstriyel tasarımda amaç kullanıcının ihtiyaçlarına cevap veren ürünler tasarlamaktır. Bu nedenle tasarımcının, üretim öncesinde kullanıcıların ihtiyaç ve beklentilerini belirlemesi önemlidir.
• Ürünün işlevsel olması:
  Tasarımın ihtiyaçları karşılamak kadar işlevsel oluşu, kullanıcıya fayda sağlaması da önemlidir. İşlevsel bir tasarım, nihai kullanıcı için değerlidir. Örneğin bir sandalye, kullanıcının rahatça oturabilmesi için tasarlanmalıdır.
• Ürünün estetiği:
  Endüstriyel tasarımın temel ilkelerinden bir diğeri de estetiktir. Bir ürünün nasıl tasarlandığı, göze nasıl hitap ettiği önemlidir. Örneğin bir musluk tasarımının rengi, kullanılan malzemesinin görsel olarak nasıl göründüğü önemlidir.
• Ürünün ergonomik olması:
  Tasarım, kullanıcıların onu rahat ve güvenli bir şekilde kullanabilmesi için ergonomik olmalıdır. Ürünün boyutu ve şeklinin insan kullanımına uygun olması, ağırlığının bir insanın kaldırabileceği kadar olması ve üründen güvenli bir şekilde yararlanılabiliyor olması gerekir.
• Ürünün sürdürülebilir olması:
  Tasarım, çevreye zarar vermeyecek şekilde sürdürülebilir olmalıdır. Bir ürün, geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilerek çevreye daha az zarar verebilir. Örneğin, bir plastik şişenin kolay geri dönüştürülebilir olması, doğada daha kolay çözünmesini sağlayabilir.
• Ürünün yenilik vadetmesi:
  Tasarım, yenilikçi ve özgün olmalıdır. Örneğin yeni bir teknolojinin kullanımını içerebilir. Diğer ürünlerden farklı bir müşteri deneyimi sunmayı amaçlayabilir.

Endüstriyel tasarım süreçleri nelerdir?

Endüstriyel tasarım süreçleri, tasarımcıya veya tasarımı yapan kuruma bağlı olarak değişkenlik gösterir. Genel olarak bu süreci 5 adımda özetleyebiliriz:

• Problem tanımı ve araştırma:
  Sürecin ilk aşamasıdır. Bu aşamada üretici; kullanıcının ihtiyaçlarını, rekabet ortamını ve teknik olanakları araştırır.
• Eskiz ve konsept tasarımı:
  Fikir geliştirme de diyebileceğimiz bu aşamada tasarımcı, araştırmalarından elde ettiği verileri düşünme becerileriyle birlikte bir kâğıda veya şablona çizer.
• Detaylı tasarım:
  Fikir ortaya çıktıktan ve kabaca konsept yaratıldıktan sonra daha ayrıntılı bir tasarım geliştirilir.
• Test ve prototip yapma:
  Bu noktada tasarımcı geliştirdiği tasarımı fiziksel olarak hayata geçirir ve bir prototip çalışır. Bu prototip eksik veya hatalı olan kısımları görmek ve bunlar üzerine çalışmak açısından önemlidir. Ürünün kontrolünü sağlamak için bundan sonrasında test aşaması gelir.
• Revizyon ve üretim takibi:
  Endüstriyel tasarım sürecinin son aşamasıdır. Kullanıcılardan alınan geri bildirimler değerlendirilir. Ürünün hatalı veya eksik bir kısmı varsa tasarımın üzerinde yeniden çalışılabilir. Her şey tamamlandıktan sonra prototipler artık seri üretime hazırdır.

SOCAR Türkiye Ar-Ge’den endüstriyel tasarım alanında değer yaratan projeler

SOCAR Türkiye olarak Ar-Ge ve İnovasyon Merkezimizde üniversite-sanayi iş birliklerinin geliştirilmesi kapsamında, ulusal ve uluslararası pek çok üniversite ile açık inovasyon örneği çalışmalar yürütüyoruz. Örneğin; TÜBİTAK-SAYEM (Sanayi Yenilik Ağ Mekanizması) kapsamında yapmış olduğumuz “3D-Eklemeli İmalata Yönelik Yerli ve Özgün Tasarım, Malzeme, Üretimi ve Tezgâh Teknolojilerinin Geliştirilmesi’’ başlıklı proje başvurumuz, TÜBİTAK Yenilik Destek Programı Uygulama Esasları çerçevesinde, atanan bütün hakemler tarafından yüksek not alarak desteklenmeye değer bulundu. Projede, Türkiye ve dünya çapında tanınan, konusunda uzman 23 proje ortağı firma ve üniversite yer alıyor.

Dijital içerikli ilk Ar-Ge ürünümüz olan ImCube ise görüntü işleme teknolojisi ile farklı şekillere sahip parçacıkların boyut analizi için tasarlandı. Entegre kamera sistemi ile birlikte titreşimli örnek haznesinden oluşan cihaz, geliştirdiğimiz özel bir algoritma ile çalışıyor. Algoritma sayesinde boyut analizi için üst üste binmiş katı parçacıkların sıvı içerisinde dağılmasına ihtiyaç duyulmadan ayrışması sağlanıyor. Böylece yüksek hassasiyet gerektiren ölçümler kolaylıkla yapılabiliyor. Tezgâh üstü kullanıma uygun olarak üretilen ImCube; rafineri, petrokimya, maden ve mikrobiyoloji gibi alanlarda fark yaratacak çözümler sunuyor.

Endüstriyel tasarım alanında günlük hayatımızda kullandığımız pek çok ürünü enerji verimliliği ve geri dönüşüm açısından değerlendiriyoruz. Hem çevremizi korumayı hem de sektörde öncü olacak ürünler ve teknolojiler geliştirmeyi hedefliyoruz.

Bugünün enerjisiyle yarın için çalışıyoruz.