Temiz enerji yatırımlarıyla birlikte LEED sertifikası gibi yeşil bina uygulamaları da öne çıkıyor. Küresel karbon emisyonlarının %40’ının konutlardan kaynaklandığını düşününce bu sonuç pek de şaşırtıcı değil. Binaların Isıtma, soğutma, aydınlatma, sıcak su gibi ihtiyaçları karşılanırken harcanan enerji, karbon emisyonu olarak atmosfere karışıyor. Evsel atıkların büyüklüğü ve boyutları da çevresel kirlilikte önemli rol oynuyor. LEED sertifikası ise tüm bu etkilerin azaltılması için konut sektörünü teşvik eden uluslararası bir sertifikasyon programı. Binaların belirli ölçütler üzerinden puanlanarak sürdürülebilirlik performanslarının değerlendirilmesini sağlıyor.

Peki LEED sertifikası nedir ve neyi amaçlıyor? Sertifika için hangi kriterleri yerine getirmek gerekiyor? Gelin bu soruların yanıtlarına birlikte bakalım.

LEED sertifikası nedir?

Açılımı “Leadership in Energy and Environmental Design” olan LEED sertifikası, imar projelerinin daha sürdürülebilir, enerji açısından verimli olacak şekilde tasarlanması için geliştirilmiş uluslararası bir sertifika programıdır. ABD Yeşil Bina Konseyi (USGBC) tarafından 1993 yılında oluşturulan bu program, binaların çeşitli kriterler üzerinden değerlendirilerek sürdürülebilirlik derecelerine göre sertifikalandırılmasını içeriyor.

Binaların puanlanmasında başta enerji verimliliği olmak üzere çevre dostu pek çok kriter değerlendiriliyor. Böylece binaların çevreye verdiği hasarın önüne geçilmesi mümkün hâle geliyor. USGBC’nin verilerine göre, bir yeşil bina ortalama %32 daha az elektrik kullanarak yılda 350 metrik ton CO2 emisyonun atmosfere karışmasını önlüyor.

Pek çok yeşil bina standardı olmakla birlikte ülkemizde ve dünyada en çok talep gören sertifikaların başında LEED sertifikası geliyor. Türkiye’deki güncel istatistiklere göre, 2021’de toplam 49 bina, 2022’de ise 40 bina LEED sertifikası almaya hak kazandı. 2022 yılında sertifikaya hak kazanan projelerin kapladığı alan totalde 700 bin metrekareye ulaşmış durumda.

Kategoriler, puanlama ve sertifika seviyeleri

Ön koşul gereksinimlerini tamamlayan her bina LEED sertifikası için başvuruda bulunabilir. Bunun için öncelikle binanın tipine uygun olan başvuru kategorisini seçmek gerekiyor. Toplamda 3 ayrı başvuru kategorisi var. Bunlar Yeni Binalar, Mevcut Binalar ve İç Mekanlar. Her kategori aynı kriterleri içerse de bu kriterlerin puanlanması farklılık gösteriyor.

Yeni Binalar kategorisinden LEED sertifikası alan yapılarda, sertifikanın ömrü bina ömrüyle eş değer tutuluyor. Yani sertifika bir defa alındıktan sonra yenilenmesine gerek yok. Fakat Mevcut Binalar kategorisinden LEED sertifikası alan yapılarda binanın işletim sürecinden kaynaklanan değişiklikler nedeniyle sertifikanın 3 yılda bir yenilenmesi öneriliyor. Ancak yenileme sürecinde tüm kriterler baştan aşağıya değerlendirilmiyor, yalnızca operasyonel bilgilere ait kriterler inceleniyor.

Kategori seçildikten sonra o kategorinin şartlarını yerine getiren binalar “kredi” adı verilen puanlar topluyor. Sertifikaya hak kazanabilmek için asgari kredi 40 iken, tüm şartlar yerine getirildiğinde ulaşılabilecek en yüksek kredi ise 110.

Örneğin hastane, okul, ticari işletme, depo vb. herhangi bir yapı için Yeni Binalar kategorisinden LEED sertifikasına başvurulduğunda, bu yapı belirli başlıklar altında puanlamaya tabi tutuluyor. Konum ve ulaşım, sürdürülebilir arazi, su verimliliği, enerji ve atmosfer, malzeme ve kaynaklar, iç ortam kalitesi ve diğer (inovasyon ve bölgesel öncelik gibi maddeleri içerir) başlıkları üzerinden tüm puanlar toplandığında binanın hak kazandığı sertifikanın seviyesi belirleniyor.

Projeler sağladıkları kriterlere göre 4 farklı sertifika seviyesinden birisi ile derecelendiriliyor. Bunlar Yalın (Certified), Gümüş (Silver), Altın (Gold) ve Platin (Platinum) olarak karşımıza çıkıyor. 40-49 puan aralığındakiler “Yalın Sertifika”, 50-59 puan aralığındakiler “Gümüş Sertifika”, 60-79 puan aralığındakiler “Altın Sertifika”, 80 ve üzerinde puan alanlar ise “Platin Sertifika” ile ödüllendiriliyor.

Bursa’nın en yeşil binası Bursagaz’dan!

SOCAR Türkiye grup şirketlerinden olan Bursagaz çevreye duyarlı politikalarıyla adından söz ettirmeyi başarıyor. Şirketin bu anlamdaki en önemli atılımlardan biri genel müdürlük binası için LEED sertifikasyon programına başvurmak oldu. Bir dizi sürdürülebilirlik kriterini başarıyla tamamlayan Bursagaz, 2017’de en yüksek sertifika seviyesi olan LEED Platinum sertifikasını almaya hak kazandı.

“SOCAR Türkiye grup şirketlerinden olan Bursagaz çevreye duyarlı politikalarıyla adından söz ettirmeyi başarıyor. Şirketin bu anlamdaki en önemli atılımlardan biri genel müdürlük binası için LEED sertifikasyon programına başvurmak oldu. Bir dizi sürdürülebilirlik kriterini başarıyla tamamlayan Bursagaz, 2017’de en yüksek sertifika seviyesi olan LEED Platinum sertifikasını almaya hak kazandı.”

Bu kapsamda devreye alınan öncü uygulamalara gelin bir bakalım.

• Toplu taşıma araçlarına yakın bir yere konumlandırılan bina, araç kullanımını azaltmakla birlikte şehrin en kritik noktalarına yürüyüş mesafesinde tutuldu. Otopark kapasitesi minimuma indirilirken yaşam alanı bisiklet park yerleri ve elektrikli araç şarj istasyonlarıyla desteklendi.
• İnşaat sırasında çıkan atıkların geri dönüştürülebilir olanları ayrıştırılarak düzenli takibi sağlandı. Tasarım aşamasında ise yoğun sirkülasyon alanlarında geri dönüşüm kutuları ve ana toplama alanları oluşturuldu. Genel olarak bina inşaatında geri dönüştürülebilir içeriğe sahip malzemeler tercih edildi.
• Yağmur suyu toplama sistemi kurularak yağmur sularının geri kazanılması sağlandı. Yeşil alanlar maksimumda tutulurken yapı genelinde yerel ve adapte olmuş bitki örtüsü kullanılarak sulama ihtiyacının düşürülmesi ve su tüketiminin azaltılması hedeflendi.
• Fotovoltaik sistem, solar panel vb. uygulamalar ile enerji ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması sağlanırken enerji tüketiminin minimuma indirilmesi amaçlandı. Bunun için hareket ve gün ışığı sensörüne sahip aydınlatma sistemleri kullanıldı.
• Mekanik cihaz verimlilikleri üst düzeyde tutuldu. Isı kaybının önlenmesi için izolasyon önlemleri devreye alındı. Gelişmiş otomasyon sistemi ile binanın elektrik, ısıtma, havalandırma, soğutma ve su tüketiminden kaynaklı enerji harcamalarının düzenli takibi yapıldı.
• İnşaat sırasında ve yerleşim sonrasında bina içerisindeki sağlığa zararlı uçucuların minimize edilmesi sağlandı. Taze hava miktarının ise limit değerin üzerinde tutulması için otomasyon sistemleri hayata geçirildi. Hava filtrelerinin verimliliği en üst düzeye çıkarıldı.

Özetle LEED sertifikası için hayata geçirilen bu uygulamalar pek çok sektöre ilham olacak nitelikte. Dahası yeşil bina uygulamalarının sayısı arttıkça sürdürülebilir yaşama kavuşmamız da çok daha kısa sürecek. SOCAR Türkiye olarak biz de yeşil dönüşümü destekleyen yeni uygulamalar hayata geçirmeye ve yenilenebilir enerji geçişine öncülük etmeye devam edeceğiz.